Vlaamse jagers in Wallonië: « ik kende de Waalse wet niet » is de slechtste verdediging

Wat elke Vlaamse jager zou moeten weten vóór hij de taalgrens oversteekt.

Bij wijze van voorbeeld: Fransen geverbaliseerd in Vlaanderen, en de zin die de rechter niet wilde horen

Op 22 november 2014 worden vier jagers uit het Franse Noorderdepartement in de Vlaamse polders gecontroleerd. Zij zijn te gast bij een 93-jarige Vlaamse jachtverlofhouder en jagen, nog vóór de officiële zonsopgang, op eenden en wilde ganzen, tussen 62 plastic lokganzen. Onder de buit: kolganzen, een soort waarop de jacht in Vlaanderen niet open is.[1] Meer dan vier jaar later verschijnen zij voor de correctionele rechtbank, niet in Vlaanderen, maar in Doornik: als Franstaligen hadden zij de verwijzing naar een Franstalige rechtbank gevraagd en gekregen.

Hun verdediging? De taalbarrière. Zij zouden de bevoegde Vlaamse diensten niet hebben kunnen begrijpen en dus te goeder trouw hebben gehandeld. De rechtbank veegt dat argument in drie overwegingen van tafel:

« Dat de beklaagden niet kunnen voorhouden te goeder trouw te hebben geloofd dat zij de geldende wetgeving naleefden; dat zij overigens aanvoeren dat de taalbarrière hen niet toeliet de bevoegde diensten te begrijpen; (...) dat zij, door niet te trachten bij een bevoegd persoon, met behulp van een vertaler, wat allemaal mogelijk was, de bewoordingen te verkrijgen van de wetgeving die op hun activiteit van toepassing is, niet kunnen voorhouden te goeder trouw te zijn geweest en bijgevolg het slachtoffer te zijn geweest van een onoverkomelijke dwaling. [2]»

In klare taal: wie de taal niet spreekt, neemt een vertaler en vraagt het aan iemand die het weet. Wie dat niet doet, heeft geen « vergissing begaan »: hij heeft zich niet geïnformeerd. De vier Fransen werden schuldig verklaard aan jacht vóór zonsopgang en aan jacht op een niet-opengestelde soort.

Waarom dit vonnis de Vlaamse jager aangaat

Draai het spiegelbeeld om. Een Vlaamse jager wordt in de Ardennen of in Waals-Brabant geverbaliseerd. De eerste reflex is vaak de verkeerde, tegenover de boswachter van het DNF en later tegenover de rechter: « Ik kende de Waalse wet niet, en ik spreek slecht Frans. » Juridisch is dat geen verweermiddel, het is een bekentenis. De onoverkomelijke dwaling (de enige rechtsdwaling die vrijuit doet gaan) veronderstelt dat elk redelijk en voorzichtig mens, in dezelfde omstandigheden, dezelfde fout zou hebben begaan; wie heeft nagelaten zich bij bevoegde personen te informeren, kan er zich niet op beroepen.[3] Erger: tegenover een Waalse strafrechter klinkt « ik heb het niet nagekeken » als minachting voor de wet van het gewest waar men te gast is. Dat verzwaart de straf eerder dan ze te verzachten.

En de valkuilen zijn talrijk. Het Vlaamse Jachtdecreet is in Wallonië niets waard. De bejaagbare soorten en de data verschillen (de voorbeelden zijn legio). De toegelaten kalibers en munitie ook. Alleen de Franse tekst van de Waalse wetgeving is authentiek; de Nederlandse versie in het Belgisch Staatsblad is precies wat haar naam zegt: een vertaling.[4]

Wat er werkelijk op het spel staat

Een Waalse veroordeling wegens jachtmisdrijf stopt niet bij de geldboete (die nochtans kan oplopen tot enkele duizenden euro’s). Daar komt nog bij:

–      de weigering of de ongeldigverklaring van het Waalse jachtverlof, en het verval van de gelijkwaardigheid van het Vlaamse jachtexamen: u zult het Waalse examen, in het Frans, opnieuw moeten afleggen, tenzij de rechter u daarvan uitdrukkelijk vrijstelt;[5]

–      de verplichting voor de arrondissementscommissaris om uw Vlaams jachtverlof twaalf maanden lang te weigeren of in te trekken; definitief als het gaat om een jachtmisdrijf gepleegd ’s nachts, in bende of vanuit een motorvoertuig;[6]

–      zonder geldig jachtverlof, het verlies van de titel waarop u uw jachtwapens zonder vergunning mocht voorhanden hebben: passief bezit zonder munitie, een vergunningsaanvraag bij de gouverneur of afstand als enige uitwegen.[7]

Drie regels vóór u de taalgrens oversteekt

Eén: informeer u over het Waalse recht vóór de jachtdag, niet erna, en vertrouw niet blindelings op uw gastheer.

Twee: onderteken bij een controle geen enkele verklaring die u niet volledig begrijpt; u hebt recht op een tolk.[8] Lees ook (Franstalig artikel): « Pas reçu le procès-verbal ? Refusez l’audition ! ».

Drie: zodra er een proces-verbaal is, laat u zich bijstaan door iemand die het Waalse jachtrecht en de Waalse rechtbanken dagelijks, van binnenuit, beoefent. In Wallonië wordt een jachtproces in het Frans gepleit, op Waalse teksten, voor Waalse rechters. « Ik kende de taal en het recht niet » is daar geen verdediging. Het is het argument dat de rechter al heeft gehoord,… en al heeft verworpen.

Werd u in Wallonië geverbaliseerd? Schrijf mij, in het Nederlands of in het Frans.

Grégory Cludts

g.cludts@avocat.be

[1]Corr. Henegouwen (afd. Doornik), 10e k., 28 februari 2019, nr. 165/2019 (not. 63.98.172/17), onuitg.

[2] « Que les prévenus ne peuvent soutenir avoir cru de bonne foi qu'ils respectaient la législation en vigueur ; qu'ils soutiennent d'ailleurs que la barrière de la langue ne leur permettait pas de comprendre les services compétents ; (...) qu'en ne cherchant pas, auprès d'une personne compétente, à l'aide d'un traducteur, toutes choses possibles, à obtenir les termes de la législation s'appliquant à leur activité, ils ne peuvent soutenir avoir été de bonne foi et partant avoir été victimes d'une erreur invincible.”

[3]Cass. 22 februari 2010, S.09.0033.F (de dwaling moet er een zijn die « toute personne raisonnable et prudente » zou hebben begaan); Cass. 15 november 1988, Pas., 1989, I, p. 276 (plicht om zich bij bevoegde personen te informeren); zie B. Goffaux, « L'erreur invincible en matière civile », R.G.D.C., 2013/7, pp. 365-375. Het nieuwe Strafwetboek (wet van 29 februari 2024, in werking sinds 1 september 2026) codificeert de onoverkomelijke dwaling als schulduitsluitingsgrond (Boek I, art. 23).

[4]Art. 55 en 84 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen: de Waalse decreten en besluiten worden in het Frans aangenomen en « met een vertaling » in het Nederlands bekendgemaakt.

[5]Besluit van de Waalse Regering van 4 juni 2026, art. 5, § 1, 4°, a) en d), en § 2 (weigering en ongeldigverklaring na veroordeling wegens een inbreuk op de Jachtwet of op de Wapenwet), en art. 4, § 5, laatste lid (de gelijkwaardigheid van het Vlaamse examen en verlof « cesse de produire ses effets en cas de condamnation pour délit de chasse », behoudens vrijstelling door de rechter).

[6]Besluit van de Vlaamse Regering van 25 april 2014 houdende de administratieve organisatie van de jacht in het Vlaamse Gewest (Jachtadministratiebesluit), art. 13, 6° en 7°, en art. 15, § 1, tweede lid. De tekst viseert elke veroordeling « wegens een jachtmisdrijf », zonder territoriale beperking: een Waalse veroordeling telt dus mee.

[7]Art. 12 en 13 van de Wapenwet van 8 juni 2006; zie de praktische toelichting van de politie: https://www.police.be/5329/node/15339.

[8]Art. 31 van de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken; richtlijn 2010/64/EU van 20 oktober 2010 betreffende het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures.